Hayrettin Karaman'ın 2006-2008 Yılları Arasında Yazdığı, Kitap Olarak Basılmamış Makaleleri
Hayrettin Karaman'ın çeşitli gazete ve dergilerde yayınlanan yazı ve makaleleri -bu site üzerinden de ulaşabileceğiniz- Laik Düzende Dini Yaşamak (dört cilt), Hayatımızdaki İslam (iki cilt) ve Türkiye ve İslam adlarıyla kitap olarak basılmıştır.
Sitenin bu kısmında Hayrettin Karaman'ın kitap olarak basılmamış yazıları en yeniden eskiye doğru sıralanmış şekilde yer almaktadır. Herhangi bir makaleye ulaşmak için makale listesindeki başlıklardan istediğinizin üzerine tıklayınız. Siteye son eklenen iki makaleyi bu sayfa üzerinden de okuyabilirsiniz.

Kurban yerine sadaka Sayın Önsay'ın üçüncü sorusu, yine benden nakledilen (bana ait bir tercihmiş gibi yayılan) "kurban kesmek yerine onun bedelinin yoksullara verilmesi" nin caiz olduğudur. Ben böyle bir şey söylemedim. Tam aksine kurban kesmenin gerekli olduğu durumlarda, başka bir iyilik, sadaka ve ibadetin kurban yerine geçmeyeceğini söyledim ve yazdım. Ama nafile kurban kesmek gibi farz ve vacib olmayan kurban ile Allah ve Resûlü'nün, "ya kurban kesin ya da şu kadar oruç tutun" demesi gibi durumlar müstesnadır; bu takdirde kurban kesmek yerine yine Şâri (din kurallarını koyan) tarafından izin verilen başka ibadetler kurban yerine geçer. Bu hükme itiraz edenler olmuştur. Bunlara göre "kurban kesmekten maksat bundan mahrum kalan yoksullara et yedirmektir, eğer yoksulun ete değil de paraya veya başka bir şeye ihtiyacı varsa bunu temin etmek kurban yerine geçer". Biz bu usul dışı yoruma katılmıyoruz. Çünkü: 1. Hz. Peygamber zamanında da kendilerine kurban eti verilen yoksulların aynı zamanda veya öncelikle başka şeylere de ihtiyaçları vardı, ama bu yüzden kurban yerine geçmek üzere bu ihtiyaçlar temin edilmedi. Kurban da kesildi, sadaka da verildi. 2. Bayramda kesilen kurban eti yalnızca yoksullara verilmez. Kesen ailesi ile yer, eşe dosta verir, bu arada yoksullara da verir. 3. "Kurban kesmekten maksat şudur, hacca gitmekten amaç budur, namaz kılmanın hikmeti şudur..." diye kendi aklımıza göre hikmetler bulup, bu hikmetlere göre -Allah ve Resûlü'nün buyurduğu, örnek Kul'un hayatı boyu devam ettiği ibadetleri bırakıp, onların yerine diyerek başka şeyler yapamayız, yaparsak bu davranış dini olmaz, din dışı olur. Bazı ibadetler, emirler ve yasakların hikmetleri hakkında bizzat Şâri' tarafından açıklama yapılmıştır. Meselâ "Namaz kötülük ve çirkinlikleri önler", "İçki insanları birbirine düşürür, kavgaya sebep olur, insanları ibadetlerden alıkoyar..." denmiştir. Buradan hareketle birileri çıkıp "Ben bu kötülüklere düşmeden içersem dine aykırı hareket etmiş olmam", veya "Ben zaten çirkinlik ve kötülükten uzağım, benim namaz kılmam gerekmez" diyemez; çünkü bu hikmetler, sebepler, gerekçeler, birçok hikmet yanında kulları teşvik için ifade buyrulmuş olup, "Bu emir, yasak ve ibadetlerin bütün gerekçeleri bundan ibarettir" gibi bir açıklama söz konusu değildir. Allah kullarını güçlerinin yetmediği, kendilerine zor gelen şeylerle yükümlü kılmaz. İmkanı müsait olduğu için kurban kesmesi gereken bir mümin kurbanı keser, kestirir, buna ek olarak başka yardımlar ve iyilikler de yapar. Bir not: Üç arkadaşımla birlikte hazırladığımız ve Diyanet'in neşrettiği "Kur'an Yolu" isimli tefsir hakkında sık sık "nerede bulabiliriz, basıldı mı" şeklinde sorular alıyorum. Bu tefsir üçüncü olarak büyük miktarda basıldı ve Diyanet'e ait satış yerlerinde bulunmaktadır. 04.05.2008 Namazın önemi S. Önsay'ın ikinci sorusu namazla ilgili idi. Benden nakledilen "Abdest ve teyemmüm imkanı bulamayan bir mümin de namazını terk etmez, abdest ve teyemmüm şartları düşer, ama namazı düşmez" sözünün doğru olup olmadığını soruyordu. Evet ben böyle bir açıklama yaptım. Önce bu açıklamanın dayandığı hadisi aktarayım, sonra da bu hadisten yola çıkarak müctehidlerin yaptıkları yorumları (icthadları, mezhebleri) nakledeyim. Bilindiği gibi Sevgili Peygamberimiz (s.a.) seyahat ve sefer ederken yanlarına eşlerini de alırlardı. Böyle bir yolculukta Hz. Aişe tuvalet ihtiyacını gidermek için tenhaca bir yere gitmiş, orada farkında olmadan, Esmâ'dan ödünç aldığı gerdanlığını düşürmüştü. Peygamberimiz daha sonra, gerdanlığı bulmaları için birkaç kişi gönderdi. Bunlar gerdanlığı arayıp buldular, ancak bu arada namaz vakti geçmek üzere olup abdest almak için suları da yokmuş. Henüz teyemmüm ayeti de gelmemiş olduğundan abdestsiz olarak namazı kılmış, dönünce durumu Peygamberimize anlatmışlar. Peygamberimiz "Namazlarını iade etmelerini buyurmamış, ancak bundan sonrası için su bulunmadığında teyemmüm dileceğine dair âyet gelmiş. Bu olay cereyan ettiğinde namazın ön temizlik şartı olan abdestten başka çare yoktu, ama abdest alma imkanı bulunmadığında namazı abdestsiz kılmışlar, Peygamberimiz de "Namazı sonradan abdest alarak yeniden kılın" dememişti. Şu halde abdestin yanında teyemmüm yapma imkanı da bulunmadığında namaz yine kılınacak ve iade veya kaza da edilemeyecektir. Ahmed b. Hanbel, Müzenî ve Sehnûn işte bu ictihadı ileri sürmüşlerdir. Bundan başka şu ictiahadlar da vardır: b) Bu durumda namaz farz olmaz. c) Namazı bu durumda abdestsiz kılmazlar, ama sonradan kaza ederler (Ebû Hanîfe, Servî ve Evzâ'î'nin ictihadları böyledir.) d) Namazı kılarlar, ama sonra imkan bulunduğunda abdest alıp yeniden kılarlar (iâde). e) Bu durumda namazı (abdestsiz) kılmak müstehab, yeniden kılmak ise farzdır. Bu farklı ictihadlar içinde benim tercih ettiğim, "Namazın -abdest ve teyemmüm imkanı bulunmadığında- abdestsiz ve teyemmümsüz de olsa kılınması, her hal ve kârda geçirilmemesi, kazaya bırakılmamasıdır. Son umre yolculuğumuzda uçakta iken namaz vakti girmiş ve son dakikalarına ulaşılmıştı. Bazı erkek ve kadınların abdestleri yoktu, abdest alma ve teyemmüm etme imkanları da mevcut değildi. Gündüz namazlarının (mesela ikindinin) gece namazları ile (mesela akşam namazım ile) birleştirilerek sonradan kılınması da genel olarak kabul edilmiş cem kuralına uymuyordu. Bana durumu soranlara, bu hadisi ve ictihadı hatırlattım. Bu olay, hadis ve açıklamalar namazın ve onu vakti çıkmadan kılmanın ne kadar önemli olduğunu ortaya koymaktadır. 02.05.2008

Kurban yerine sadaka Namazın önemi Enflasyon ve faiz Katılım Bankaları ve faiz (2) Katılım Bankaları ve faiz Bankaların verdiği promosyon Devlet-din ilişkisi Türkiye'ye göre laiklik Bankaların promosyonu İddianamedeki laiklik Laiklik tehlikede mi? Sözümün manası İddianame kusurludur Kusur kimde? Hukuk yargıyı bağlamaz mı? Kısas (3) Kısas (2) Kısas Filistinle ilgili bir okuyucu mektubu Sıra sana da gelir Filistinlilerin feryadı Hak ve huzur düşmanları Sağırlar, dilsizler ve körler Atalar dini Çelişkiler yumağı Fetvalar arasında Mescid-i Aksâ hepimizin 17. Madde'ye dokunmayın Kadınlar da farklı Niçin örtünüyoruz? (3) Niçin örtünüyoruz? (2) Niçin örtünüyoruz? Fıkıh mezheplerinde örtünme Bilim ve din Yoksulluk zenginlerin de meselesidir Bilimin siyasete alet edilmesi Başörtüsü ile ilgili yasa teklifleri Sus payı İnsanlık suçu Türban uydurmadır Pakistan'da İslamî Devlet Pakistan'da kusur kimde? Şimdi de abdeste taktılar Yatay irtica (2) Yatay irtica İrticanın tarifi Kürtaj hakkı Kur'an'da başörtüsü (2) Kur'an'da başörtüsü Kubbealtı sözlüğü Dosta "sünnetsiz" demedim İslam korkusu Okuyucu mektubu (2) Kurban ve Bayramı Okuyucu mektupları Laikçilerin çelişkisi Bize mâtem ona hande Din Dersi Yeni anayasa Yine başörtüsü Anayasa'da korunacak haklar Askerin imajını korumak Haddini bilmemek Dış kaynaklı dini akım ve öğretiler Evlilikle ilgili problemler Güncel dini meseleler Filistin'de Barış Gelenek mi Tabu mu? Resim ve kabir ziyareti 10 Kasım İrtica Tehlikesi Başörtüsü Araştırma Sonuçları Başörtüsü ve Çoğunluk Yalancı Pehlivan Başörtülünün Başına Gelenler Başörtülüye kamusal alan ve mahalle baskısı Hırsızlık ve Ahlak (2) Din dersi (2) Din dersi Hırsızlık ve ahlak Din dersinde Almanya örneği (2) Din dersinde Almanya örneği Bayram neşesi Sınır ötesi harekât Gerginlik, kriz ve CHP Alevîler, cemevi ve cami Malezya hikayesi İslam ve emperyalizm Aleviler ve Cemevi Tuzak İki zihniyet Alevîler ve Cemevi Ahlaksız Teklif Tahammülsüzlük Nasip, kader ve azap Demokrasi eksiltilerek korunamaz Rejim nasıl değişecek? Din afyon ve iyi olmak zor mudur? Rejim değişecek mi? Acil tedbir ve bir yardım çağrısı Örnek ve Mezhep Gül başka... Laik devlet ve din eğitimi Aşırılık, kavga, ihtilaf Değişti mi? Demokrasi içinde güvenlik Din, savaş ve barış Muhalefet ve husumet Cumhurbaşkanı Faizli kredi (ya da 'mortgage') üzerine Din dersi Egemenlik kimin? Sigara ve Kredi Sonuç Sonuç (2) Cuma Yazıları Sonuç Siyasetçilerin imtihanı Bu sese kulak verelim! (2) Bu sese kulak verelim! Siyasetçiye nasihat Mustafa Asım Köksal'ın eskimez eseri Türban çözülüyor mu? Hangi partiye... Oy kullanmak Yoga mı namaz mı? Uzlaşmanın mânâsı Akıl için yol birdir Okullarda namaz odası TÜSİAD'ın 'kırmızı kitabı' mı var? Tabu mu, ahlâk mı? En büyük tehdit Gazetemizin armağanı (Kur'an-ı Kerim Meali) Suç duyurusu: Rusya ve ABD'de irtica var Kadrolaşma Birey laik olur mu? Yeni irtica tarifi (2) Yeni irtica tarifi Mitingler ne diyor? Başörtüsü ve sıkmabaş Sıkmabaş ve güncel durum üzerine Yine sıkmabaş Türkiye'nin gerçeği İslam'da Birlik Sempozyumu Demokrasiye karşı Cumhuriyet Mitingi Sıkmabaş ne demek? Ali Ulvi Kurucu'nun Hatıraları Tunus'ta başörtüsü mutabakatı Nur ve saadet müjdesi Dizi âfeti Milletin olgunluğu Bunlar olmamalı Uzlaşma mı tahammül mü? Bunlar mı aydın, bunlar mı demokrat? Dindarlaşmaya karşı Dindarlaşmaya karşı muhtıra 28 Şubat'ın devamı 28 Şubat Darbesi Teziç'in savunması Çare din eğitim ve öğretimidir Vatansever bir öğretmenin feryadı Okuyucu mektupları Güneş ve balçık Bu telaş niçin? On Muharrem ve Aşura Ümit verici gelişmeler Farklılığın amacı "Hiç ibret alınsaydı tekerrür mü ederdi" Nice gitmeyen var ki... İzin İstiyorum Dindarlaşma ve başörtüsü (2) Dindarlaşma ve başörtüsü Papa gitti (2) Papa gitti TÜSİAD bunu hep yapıyor Ahıska Türkleri'nin dramı (2) Ahıska Türkleri'nin dramı Kongo'ya kurban kampanyası Papa geliyor Tunus'ta neler oluyor? Gelir dağılımında adaletsizlik İnsanlık bitmiş İnsan-şeytanlar Yine gazlı içecekler Laikliğin tarifi (3) Laikliğin tarifi (2) Gazlı içecekler (2) Laikliğin tarifi yapılmalı mı? İrtica tehlikesi Cumhurbaşkanlığı seçimi PKK terörü ve şehitler Sakin olalım İslam cihadı Dine zorlamak İslam ve akıl Papaya rağmen diyalog Gazlı içecekler İslam ülkelerinde yolsuzluk İslam ve Kadın (2) İslam ve Kadın Üfürükçülük (3) Üfürükçülük (2) Üfürükçülük Alimler Bildirisi (2) (Hizbullah'ın Yanında İsrail'e Karşı) Alimler Bildirisi (Hizbullah'ın Yanında İsrail'e Karşı) Yeni Ortadoğu'da "Büyük"ten "Yeni"ye Türkiye ve İran İsrail devlet terörü yapıyor İslam ülkelerinde demokrasi Ortadoğu, demokrasi ve İslam Abant-2006 (3) Abant-2006 (2) Abant-2006 Töre veya namus cinayeti Abant-2006 Ah Filistin! Zorunlu Din Dersi mi? "Şükür Hayır Günü" İlahiyat fakülteleri (3) İlahiyat fakülteleri (2) İlahiyat fakülteleri (1) İmam Hatip okulları Laiklik ve din dersi İmam Hatipler ve İlahiyatlar nasıl korunur Hem suçlu hem güçlü (2) Hem suçlu hem güçlü Enflasyon kadar faiz (2) Enflasyon kadar faiz Televizyon yayınları nereye? Demokrasiyi kurban etmek Neye karşı? İddia ve gerçek (2) İddia ve gerçek Kavga ve huzursuzluk sebebi Kafalar karışmasın Laikçiler ve dindarlar (2) Laikçiler ve dindarlar İman tazelemek İsviçre'de Müslümanlar İsviçre'de gördüklerim, duyduklarım İsviçre'de Kutlu Doğum "Asker, AKP ve türban" (2) "Asker, AKP ve türban" Tahammülsüzlük Yasağın sınırları YÖK ve dindarlaşma Bir diyalog örneği Faiz ve riba Dosteli'nden kitaplar Dindarlaşmaya karşı Kadınlar Günü Demirel'i dinlerken (2) Demirel'i dinlerken "Köpektir zevk alan..." Diyalog ve direniş Bir cami, bir sohbet Yargının denetimi Kültür farkı mı? Üzüldük, öfkelendik, ama... Düşü yorumlamanın bile usulü vardır Gizlemek mi, saptırmak mı? Kuyuya bir taş daha attılar Evrim Teorisi (3) Evrim teorisi (2) Evrim Teorisi (1) Maksat dindarlaşmayı engellemek Kurban Bayramı YÖK görevini nasıl yapıyor?

Hayrettin Karaman'ın Ramazan Ayı için özel olarak yazdığı makaleleri bu linke tıklayarak okuyabilirsiniz.