Hayrettin Karaman'ın 2006-2009 Yılları Arasında Yazdığı, Kitap Olarak Basılmamış Makaleleri
Hayrettin Karaman'ın çeşitli gazete ve dergilerde yayınlanan yazı ve makaleleri -bu site üzerinden de ulaşabileceğiniz- Laik Düzende Dini Yaşamak (dört cilt), Hayatımızdaki İslam (iki cilt) ve Türkiye ve İslam adlarıyla kitap olarak basılmıştır.
Sitenin bu kısmında Hayrettin Karaman'ın kitap olarak basılmamış yazıları en yeniden eskiye doğru sıralanmış şekilde yer almaktadır. Herhangi bir makaleye ulaşmak için makale listesindeki başlıklardan istediğinizin üzerine tıklayınız. Siteye son eklenen iki makaleyi bu sayfa üzerinden de okuyabilirsiniz.

Helal gıda araştırması Doğumdan ölüme kadar insan hayatının bütün safhalarında İslam'ı, hayat düsturu, kılavuzu, programı olarak bilen ve uygulayan Müslümanların -ki, kâmil Müslümanlık ancak böyle olur- yiyip içtikleri, giydikleri, kullandıkları, ilaç olarak aldıkları... nesnelerin helal mi, haram mı olduğunu araştırmaları ve bu alanda da kırmızı çizgilere riayet etmeleri tabîîdir; ancak her konuda olduğu gibi gıda konusunda da ifrat ve tefritten (aşırılıklardan) kaçınmak gereklidir. Kimileri ellerinde koruyucu madde isimleri, kendi anlayışlarına göre yazılmış haram listeleri ile dolaşıyor, insanları adeta dehşete düşürüyor, helal yiyecek hiçbir şeyin kalmadığını düşündürüyorlar. Kimileri de yalnızca hijyen ve sağlığı ölçü alarak önüne geleni yiyor, içiyor, kullanıyorlar. İşin doğrusu, ortası, makul ve mutedil olanı kesin haramlardan uzak durmak, kesin helallerden yararlanmak, şüpheli olanlarda ise şüphe durumuna göre (şüphenin güçlü veya zayıf, evham veya gerçeğe yakın... olması durumuna göre) ihtiyatlı davranmaktır. 3-4 Haziran günlerinde Bursa Uludağ'da, U.Ü. İlahiyat Fakültesi'nin ev sahipliği yaptığı ve bütün İlahiyat fakültelerinin fıkıh dalı hocalarının katıldığı bir toplantı yapıldı. Toplantının konusu "helal gıda" problemi idi. Türkiye'de başta GİMDES olmak üzere bazı şahıslar ve sivil toplum kuruluşları yıllardan beri helal gıda problemi ile meşgul oluyorlar. Yapılan bazı toplantılara ben de katılmıştım, ama ilk defa, İlahiyat Fakültelerinde öğretim üyeliği yapan fıkıh alimlerinin helal gıda konusunu ele aldıkları bir toplantıya katılmış oldum. Bu toplantının bir güzel tarafı da helal gıda konusunda yalnızca din alimlerinin değil, aynı zamanda gıda, kimya vb. ilim dallarında çalışan ilim adamlarının da konuşmaları olmuştur. Toplantıda dört tebliğ sunuldu: 1. Hitit Üniversitesi (Çorum) İlahiyat Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Kâşif Hamdi Okur tarafından "İslam hukuku açısından helal-haram olan gıdalar ve bazı güncel meseleler." 2. Aydın Üniversitesi (İstanbul) Mühendislik ve Mimarlık Fak. Öğr. Üyesi Prof. Dr. Hüseyin Hüsnü Gündüz tarafından "Gıda katkı maddeleri ve riskleri." 3. Özden Özdemir tarafından "Helal Sertifikasının Dünyadaki ve Türkiye'deki gelişimi." Tebliğler sunulduktan sonraki oturumda dört öğretim üyesi müzakere yaptılar. Daha sonraki oturumda ise bütün katılanlar serbest bir ortamda konuyu tartıştılar. Toplantının amacı "konunun alimler ve uzmanlar arasında tartışılması ve doğru sonuçlara ulaşmak için takibi gereken yol ve yöntem arayışı" olduğu için halkın beklentisine cevap vermek beklenemezdi. Toplantı kendi amacı bakımından başarılı oldu, bütün katılanlar memnun ayrıldılar. Helal-haram konusunda hassas Müslümanların yararlanacakları bazı sonuçları da gelecek yazıda arz edelim. 11.06.2009 Helal gıda meselesi Dünkü yazıda sözünü ettiğim toplantıda tebliğlerin müzakeresi ve tartışılması esnasında, günümüzdeki problemin, dönüp dolaşıp "istihale" kavramında düğümlendiği görüldü. Helal kesim, Ehl-i Kitab toplulukların dinlerine göre helal olan gıdaların -domuz ve şarap gibi ismen yasaklanmış olanları dışında- Müslümanlara da helal olmasının şartları, makine ile toplu kesim, kuru veya sulu yolum, keserken besmele çekilmesi, helal nesneye alkol karışması gibi tartışma konuları da vardı; ancak bunların da bir kısmı istihale ile diğerleri de şer'î bakımdan temizlenme, bazı nasların yorumu ve konuya uygulanması ile ilgili idi. İstihale kısaca "haram olan nesnenin değişime uğraması" demektir ve fıkıh kitaplarındaki örneklere bakıldığında bu değişim, yalnızca kimyevi değil aynı zamanda -bazı durumlarda ve maddelerde- fiziki değişimdir. Günümüzde daha çok tartışma konusu olan ve ilgilileri sıkıntıya sokan gıdalar, menşei (yapılırken kullanılan maddeler) bakımından içine haram olan maddenin karıştığı sanılan gıdalardır. Mesela pek çok maddede kullanılan jelatin, peynir mayaları, koruyucu maddeler böyledir; bunlar yapılırken kullanılan maddeler içinde domuz unsuru, murdar hayvanın eti, kemiği, derisi veya başka bir parçası kullanılmış ise, madde değiştikten ve mesela "peynir, jelatin, ekmek, şeker, kapsül..." olduktan sonra; keza az alkol çok helal sıvıya katılıp eseri (rengi, tadı, kokusu, sarhoş etme niteliği) kaybolduktan sonra bunlara yine domuz, murdar hayvan, alkol gibi mi bakılacak, bunların hükmü mü verilecek, yoksa madde değiştiği için hüküm de yeni maddeye göre mi olacaktı? Bu noktada hüküm verebilmek için iki ilim dalının ortak hareketine ihtiyaç vardır: 1. Gıdacı ve kimyacı maddenin ne ölçüde değiştiğini, yeni maddenin, ona katılan ve haram olan maddeden tamamen başka bir madde olup olmadığını (dönüşüp dönüşmediğini) söyleyecek. 2. Fıkıh alimi de bu bilgiye dayanarak dindeki hükmünü söyleyecek. Gıdacı ve kimyacılar, sundukları tebliğlerde, "jelatin, peynir ve koruyucu maddelerin değiştiğini, mahiyet ve özellikleri bakımından onlara katılan haram maddelerden başka bir madde meydana geldiğini" açıkça ifade ettiler. Bu durum karşısında benim de aralarında olduğum bir grup fıkıhçı "Ayetler, hadisler ve usulüne uygun kıyas neyi haram kılmış ise haram olan odur, bu yeni madde hakkında ayet ve hadis olmadığına, harama kıyas için ortak özellik de bulunmadığına göre bunlara genel hükümler uygulanır; pis veya sağlığa zararlı ise derecesine göre mekruh veya haram olur, böyle bir durum da yoksa-ki, yukarıda sayılan üç madde böyledir- mübah (helal) olur" dedik. Bazı fıkıhçıların ise bu konuda tereddütleri zail olmadı. Hepimizin ittifak ettiğimiz bir konu da vardı: Değişim sebebiyle mübah ve helal hale bile gelse eğer üretiminde büyük bir zorluk yoksa, yeni üretilen de aynı işi görüyorsa Müslümanlar, menşeinde de haram nesne bulunmayan maddeleri üretmeli, bunları kullanmayı teşvik etmeli, makul bir süre içinde bu yeni ürünlere geçiş sağlanmalıdır. 12.06.2009

Helal gıda meselesi Helal gıda araştırması Nassın bulunduğu yerde ictihad Bilmeden konuşmaya cevaz yoktur İcazetli-dipomalı ayrımcılığı Eşcinseller vb. ile aynı toplulukta yaşamak Hadisler de eşcinselliğe izin vermiyor Kur'an eşcinselliği kınıyor ve yasaklıyor Bilim ne diyor? Muhsin Hendrix'in iddiaları Eşcinsellik problemi Dindara düşman, eşcinsele dost Anayasa değişikliği Tenkit ve kınama hakkı Bu şiddet niçin? Osmanlı ve Laiklik Yeni kabinede Milli Görüş çizgisi mi? Anayasa, Ulus ve Din Hukuk asker ve sivil herkesi bağlar Güvenlik Güçleri Üç mektup İslam Dünyası İslâm medeniyetinin kaynağı fıkıhtır Bir seyahatin ardından Dua, fal, istihare... Bu feryada kulak veren yok mu? Kölelik meselesi İslam'da Köle ve Talan Var mı? İslam'ı doğru anlamak Selamlaşma hadisleri ve günümüzde uygulama Selamlaşma âdâbı İdari yargı ve millet iradesi Yargının Denetimi Öğüdün böylesi İlahiyatçılar, gelenekler ve Ehl-i sünnet Diyanet'in İlmihal'i ve Tefsiri Diyanet, ılımlı İslam, tekfir Diyanet, tefsir ve diyalog Emr-i ma'rûf Yoksullara yardım nasıl yapılmalıdır? İşsiz ve yoksullara yardım Ekonomik kriz, işsizlik ve yardım Mükemmellik adına ve kendini unutarak Dünya İslam Günü Zorunlu din dersi Kömür mü, iş mi? Ne demiştim? (2) Ne demiştim? Gelire Endeksli Senetler Yalanla iman bir arada durmaz Kadının boşanma hakkı (2) Kadının boşanma hakkı İstenmeyen tüyler Küçükleri velilerin zorla evlendirmeleri Küçüklerin evlendirilmesi Hz. Aişe kaç yaşında evlendi? Obama'ya cevap Filistin için... Ordu ve dindarlar Araplar bizi arkamızdan vurdu mu? Yine o mesele (necât) Filistin meselesi nasıl çözülür ? İsrail devleti meşru mu? İsrail, Filistin, Türkiye ilişkileri Laik düzende din ve ahlak denetimi Din ve ahlak kontrolü Yılbaşı ve Filistin faciası Eğitim ve özgürlük Karalama Baskıyı kim yapıyor? Dindar sünnilerin baskısı efsanesi Demokrasi üzerine İktidarın en hayırlı teşebbüsü İslam, estetik ve hac Filistin nasıl bayram yapsın? Zemzem Çok şükür bir bayram daha idrak ediyoruz Madımak niçin müze olacak? Diğer talepler Cemevleri Alevîlerin talepleri (2) Alevîlerin talepleri CHP ve başörtüsü yasağı Başörtüsü din emri değil mi? Üslup meselesi İslam'ın devletten talepleri Servet ve ekonomik faaliyetler İslam ekonomik düzeni Mevdûdî'nin İslamî sistemle ilgili bazı açıklamaları Fâiz yerine ortaklık İslam'a uygun finansman Kriz sebebi olarak dünya düzeni Krizin sebepleri Memnun değilim Ebedi âlemde kurtuluş (necat) Diyalog ve misyonerlik Kendiniz araştırın Nesli korumak Elektronik sigara İslam'dan korkutanlar İslam korkusu Batı'da laiklik uygulaması Küresel kriz ilahi bir uyarı mı? Boykot çağrıma tepkiler (4) Boykot çağrıma tepkiler (3) Boykot çağrıma tepkiler (2) Boykot çağrıma tepkiler Cami içinde kilise ve sinagog Boykot çağrısı Yardımlaşma imandandır İngiltere'de şeriat mahkemeleri Şehitlik Şeriata övgü Allah ile kandırmak mı? Bizde ve Batı'da laiklik Evlenme yaşı Akıl, bilim ve ibadet vakitleri Sadaka istismarı Necat meselesi (3) Necat konusu (2) KEY konusu Allah'ın kulu Allah'ın rahmetine... Necat (ahirette kurtuluş) konusunda bir tartışma KEY ödemeleri Bizdeki hukuk ve demokrasi Zorunlu din dersi Haremlik-selamlık ve kumar Faiz Son Anket Organ nakli ve adak Ortak akıl diyor ki... Geçmiş olsun Cahilliğin bu kadarı... Kur'an'da başörtüsü yok diyenlere İki adım ileri bir adım geri Dindarlık ve hürriyet Kimi kandırıyorsun? Nazar ve Örtünme İslam bir nimettir Komutan yanılıyor Erdem(ler) ölmez Kapatma davasının dayanakları Kapatma davası Akıl ve Vicdan Tutulması Kıble meselesi Madımak oteli olayı örnek değil, ibret olsun Milli maç milli mesele Şimdi ne yapacağız? Şimdi ne olacak? Yargıya ve orduya saygı İnsan hakkı değilmiş İmamın Kızı Endişe ve korku Cumhuriyeti korumak Din yerini bulur Cahilin cesuru Hem İslam'ı bilmiyorlar hem de demokrat değiller Diyanet'in fetvası (2) Diyanet'in fetvası İmam hatipli kızlar Ya bu deveyi güdecekler... Fransız ordusunda oniki imam Gazeteciliğin böylesi Yargı bağımsızlığı ve yanılmazlığı Ötekilerle ilişki ve diyalog AB'ye yaslanmak Madalyonun tek yüzü mü? Avrupa laikliği Niçin AB Kurban yerine sadaka Namazın önemi Enflasyon ve faiz Katılım Bankaları ve faiz (2) Katılım Bankaları ve faiz Bankaların verdiği promosyon Devlet-din ilişkisi Türkiye'ye göre laiklik Bankaların promosyonu İddianamedeki laiklik Laiklik tehlikede mi? Sözümün manası İddianame kusurludur Kusur kimde? Hukuk yargıyı bağlamaz mı? Kısas (3) Kısas (2) Kısas Filistinle ilgili bir okuyucu mektubu Sıra sana da gelir Filistinlilerin feryadı Hak ve huzur düşmanları Sağırlar, dilsizler ve körler Atalar dini Çelişkiler yumağı Fetvalar arasında Mescid-i Aksâ hepimizin 17. Madde'ye dokunmayın Kadınlar da farklı Niçin örtünüyoruz? (3) Niçin örtünüyoruz? (2) Niçin örtünüyoruz? Fıkıh mezheplerinde örtünme Bilim ve din Yoksulluk zenginlerin de meselesidir Bilimin siyasete alet edilmesi Başörtüsü ile ilgili yasa teklifleri Sus payı İnsanlık suçu Türban uydurmadır Pakistan'da İslamî Devlet Pakistan'da kusur kimde? Şimdi de abdeste taktılar Yatay irtica (2) Yatay irtica İrticanın tarifi Kürtaj hakkı Kur'an'da başörtüsü (2) Kur'an'da başörtüsü Kubbealtı sözlüğü Dosta "sünnetsiz" demedim İslam korkusu Okuyucu mektubu (2) Kurban ve Bayramı Okuyucu mektupları Laikçilerin çelişkisi Bize mâtem ona hande Din Dersi Yeni anayasa Yine başörtüsü Anayasa'da korunacak haklar Askerin imajını korumak Haddini bilmemek Dış kaynaklı dini akım ve öğretiler Evlilikle ilgili problemler Güncel dini meseleler Filistin'de Barış Gelenek mi Tabu mu? Resim ve kabir ziyareti 10 Kasım İrtica Tehlikesi Başörtüsü Araştırma Sonuçları Başörtüsü ve Çoğunluk Yalancı Pehlivan Başörtülünün Başına Gelenler Başörtülüye kamusal alan ve mahalle baskısı Hırsızlık ve Ahlak (2) Din dersi (2) Din dersi Hırsızlık ve ahlak Din dersinde Almanya örneği (2) Din dersinde Almanya örneği Bayram neşesi Sınır ötesi harekât Gerginlik, kriz ve CHP Alevîler, cemevi ve cami Malezya hikayesi İslam ve emperyalizm Aleviler ve Cemevi Tuzak İki zihniyet Alevîler ve Cemevi Ahlaksız Teklif Tahammülsüzlük Nasip, kader ve azap Demokrasi eksiltilerek korunamaz Rejim nasıl değişecek? Din afyon ve iyi olmak zor mudur? Rejim değişecek mi? Acil tedbir ve bir yardım çağrısı Örnek ve Mezhep Gül başka... Laik devlet ve din eğitimi Aşırılık, kavga, ihtilaf Değişti mi? Demokrasi içinde güvenlik Din, savaş ve barış Muhalefet ve husumet Cumhurbaşkanı Faizli kredi (ya da 'mortgage') üzerine Din dersi Egemenlik kimin? Sigara ve Kredi Sonuç Sonuç (2) Cuma Yazıları Sonuç Siyasetçilerin imtihanı Bu sese kulak verelim! (2) Bu sese kulak verelim! Siyasetçiye nasihat Mustafa Asım Köksal'ın eskimez eseri Türban çözülüyor mu? Hangi partiye... Oy kullanmak Yoga mı namaz mı? Uzlaşmanın mânâsı Akıl için yol birdir Okullarda namaz odası TÜSİAD'ın 'kırmızı kitabı' mı var? Tabu mu, ahlâk mı? En büyük tehdit Gazetemizin armağanı (Kur'an-ı Kerim Meali) Suç duyurusu: Rusya ve ABD'de irtica var Kadrolaşma Birey laik olur mu? Yeni irtica tarifi (2) Yeni irtica tarifi Mitingler ne diyor? Başörtüsü ve sıkmabaş Sıkmabaş ve güncel durum üzerine Yine sıkmabaş Türkiye'nin gerçeği İslam'da Birlik Sempozyumu Demokrasiye karşı Cumhuriyet Mitingi Sıkmabaş ne demek? Ali Ulvi Kurucu'nun Hatıraları Tunus'ta başörtüsü mutabakatı Nur ve saadet müjdesi Dizi âfeti Milletin olgunluğu Bunlar olmamalı Uzlaşma mı tahammül mü? Bunlar mı aydın, bunlar mı demokrat? Dindarlaşmaya karşı Dindarlaşmaya karşı muhtıra 28 Şubat'ın devamı 28 Şubat Darbesi Teziç'in savunması Çare din eğitim ve öğretimidir Vatansever bir öğretmenin feryadı Okuyucu mektupları Güneş ve balçık Bu telaş niçin? On Muharrem ve Aşura Ümit verici gelişmeler Farklılığın amacı "Hiç ibret alınsaydı tekerrür mü ederdi" Nice gitmeyen var ki... İzin İstiyorum Dindarlaşma ve başörtüsü (2) Dindarlaşma ve başörtüsü Papa gitti (2) Papa gitti TÜSİAD bunu hep yapıyor Ahıska Türkleri'nin dramı (2) Ahıska Türkleri'nin dramı Kongo'ya kurban kampanyası Papa geliyor Tunus'ta neler oluyor? Gelir dağılımında adaletsizlik İnsanlık bitmiş İnsan-şeytanlar Yine gazlı içecekler Laikliğin tarifi (3) Laikliğin tarifi (2) Gazlı içecekler (2) Laikliğin tarifi yapılmalı mı? İrtica tehlikesi Cumhurbaşkanlığı seçimi PKK terörü ve şehitler Sakin olalım İslam cihadı Dine zorlamak İslam ve akıl Papaya rağmen diyalog Gazlı içecekler İslam ülkelerinde yolsuzluk İslam ve Kadın (2) İslam ve Kadın Üfürükçülük (3) Üfürükçülük (2) Üfürükçülük Alimler Bildirisi (2) (Hizbullah'ın Yanında İsrail'e Karşı) Alimler Bildirisi (Hizbullah'ın Yanında İsrail'e Karşı) Yeni Ortadoğu'da "Büyük"ten "Yeni"ye Türkiye ve İran İsrail devlet terörü yapıyor İslam ülkelerinde demokrasi Ortadoğu, demokrasi ve İslam Abant-2006 (3) Abant-2006 (2) Abant-2006 Töre veya namus cinayeti Abant-2006 Ah Filistin! Zorunlu Din Dersi mi? "Şükür Hayır Günü" İlahiyat fakülteleri (3) İlahiyat fakülteleri (2) İlahiyat fakülteleri (1) İmam Hatip okulları Laiklik ve din dersi İmam Hatipler ve İlahiyatlar nasıl korunur Hem suçlu hem güçlü (2) Hem suçlu hem güçlü Enflasyon kadar faiz (2) Enflasyon kadar faiz Televizyon yayınları nereye? Demokrasiyi kurban etmek Neye karşı? İddia ve gerçek (2) İddia ve gerçek Kavga ve huzursuzluk sebebi Kafalar karışmasın Laikçiler ve dindarlar (2) Laikçiler ve dindarlar İman tazelemek İsviçre'de Müslümanlar İsviçre'de gördüklerim, duyduklarım İsviçre'de Kutlu Doğum "Asker, AKP ve türban" (2) "Asker, AKP ve türban" Tahammülsüzlük Yasağın sınırları YÖK ve dindarlaşma Bir diyalog örneği Faiz ve riba Dosteli'nden kitaplar Dindarlaşmaya karşı Kadınlar Günü Demirel'i dinlerken (2) Demirel'i dinlerken "Köpektir zevk alan..." Diyalog ve direniş Bir cami, bir sohbet Yargının denetimi Kültür farkı mı? Üzüldük, öfkelendik, ama... Düşü yorumlamanın bile usulü vardır Gizlemek mi, saptırmak mı? Kuyuya bir taş daha attılar Evrim Teorisi (3) Evrim teorisi (2) Evrim Teorisi (1) Maksat dindarlaşmayı engellemek Kurban Bayramı YÖK görevini nasıl yapıyor?

Hayrettin Karaman'ın Ramazan Ayı için özel olarak yazdığı makaleleri bu linke tıklayarak okuyabilirsiniz.