www.HayrettinKaraman.net: İslâm Hukuku Profesörü Hayrettin Karaman'ın İnternet Sitesi
Siteden rastgele bir sayfa seçer. Hafızadaki önceki sayfaya döner Hafızadaki sonraki sayfaya döner
 


6- Cevdet Paşa:
Ahmed Cevdet Paşa (v. 1312/1895); bugün Bulgaristan sınırları içinde kalan Lofça'da doğdu. Önce Lofça müftüsü Hâfız Ömer Efendi'den arapça ve fıkıh tahsil etti, sonra İstanbul'a gelerek tahsîlini ikmâl eyledi. Çok cepheli bir İslâm âlim ve edîbi olan Cevdet Paşa'nın birçok vazîfesi arasında müderrislik, Divân-ı Ahkâm-ı Adliye reisliği, vezirlik, nâzırlık (maârif, adliye, dahiliye, ticaret) gibi önemlileri de vardır. Mecelle cemiyetinin kuruluşu, Mecelle'nin tedvîni en başta O'nun gayretleriyle vücud bulmuş, bundan başka birçok nizamnâme ve kanun ıhzârında emeği geçmiştir. Mantıktan, aruzdan, dilden tarihe kadar çeşitli fenlerde faydalı ve büyük eserleri vardır. Fıkha dair -Mecelle dışında- önemli bir eseri mevcut değildir.(64)

7 ve 8- el-Azîmâbâdî:
Bu nisbet ile anılan Hindistanlı iki âlim mevzûmuzla alâkalıdır:
Muhammed Eşref b. Emîr b. Alî b. Haydar es-Sıddîqî (1323/ 1905'te hayatta idi); Şah Veliyullah, Şevkânî ve el-Fullânî'nin(65) talebelerinden istifade etmiş, Hindistan'da sünnetin ihyası hareketinde rol oynamıştır. Avnu'l-Ma'bûd ismiyle Ebû-Dâvûd'un Sünen'ine yazdığı hâşiye tahkîk ve ictihad eseridir.(66)
Ebu't-Tayyib Muhammed Şemsü'l-Hak b. Emîr (Doğumu: 1273/1857); Muhammed Eşref'in kardeşidir, aynı üstadlardan okumuş, zamanın büyük muhaddislerinden icazet almıştır. Gâyetu'l-maksûd adıyle Sünen-i Ebî-Dâvûd'a yazdığı şerh en büyük şerhtir, ictihad ve tahkîk eseridir.(67)

9- Muhammed Abduh:
Muhammed Abduh b. Hasen Hayrullah (v. 1323/1905); aslı türkmen olan Muhammed Abduh Mısır'ın batı bölgesinde, Şinrâ köyünde doğdu, Buhayra'nın Nasr mahallesinde büyüdü, gençliğinde binicilik, atıcılık ve yüzme sporlarıyle meşgul oldu, Tantâ'da el-Ahmedî medresesinde, sonra Kahire'de el-Ezher'de okudu, tasavvuf ve felsefe ile de meşgul oldu, kırk yaşından sonra mükemmel fransızca öğrendi, müderris ve bilhassa el-Veqâ'ı'u'l-Mısriyye gazetesinde muharrir olarak çalıştı. İngilizler Mısır'ı işgal edince onlara cephe aldı ve Irâbî Paşa ihtilâline yardım suretiyle iştirâk etti, tahkikat için üç ay tevkif edildikten sonra 1299/1881'de Suriye'ye (o zaman adı Şam beldesi) sürüldü, oradan Paris'e gitti, üstad ve arkadaşı Cemâleddîn Efgânî ile beraber el-Urvetü'l-vüsqâ gazetesini çıkardı. Beyrut'a dönerek tedrîs ve te'lîf ile meşgul oldu. Mısır'a dönmesi hususunda izin çıkınca 1306/1888'de Mısır'a döndü, önce kadı oldu, sonra İstînâf Mahkemesi müsteşârı ve nihayet Mısır müftüsü olarak tayin edildi. Vefatına kadar bu vazîfede kaldı ve İskenderiye'de ahirete intikal etti.
Muhammed Abduh -istememesine rağmen- üstadı Efgânî'nin ısrarı üzerine siyâsete atılmış, bu yüzden aleyhine bir grup kazanmış, leh ve aleyhindeki telâkkiler, yazışmalar günümüze kadar devam edegelmiştir. Yine üstadının isteğiyle ve dâvâsına hizmet gayesiyle mason cemiyetine de girmiş bilâhire bu cemiyetin dâvâsını gerçekleştirmeye elverişli olmadığını anlayarak çıkmış ve onunla mücadele etmiş olmasına rağmen(68) bu da aleyhine bir puan olarak kaydedilegelmiştir.
Leh ve aleyhindeki mütâlâalar gözden geçirilince şu hususlar sâbit görünmektedir:
a) Muhammed Abduh önemli bir İslâm âlimi, mücahid ve müceddididir.
b) Mahkemelerde, evkaf teşkilâtında, el-Ezher'de giriştiği ıslâhat teşebbüsleri iyi neticeler vermiştir.
c) Müslümanların geri kalmalarında taklîdin ve cehâletin büyük birer âmil olduğuna inanmakta, bunun için İslâm'ın ilk üç nesilde anlaşıldığı ve yaşandığı gibi yaşanmasını, taklîdin terkedilmesini, muâsır ihtiyaçlara bütün fıkıh mezheblerinden -eğer bunlarda da yoksa ictihad yapılarak- çözüm getirilmesini istemektedir.
d) İctimâî ve siyâsî
ıslâhatta tepeden inme, zorlama reformlar yerine kadro yetiştirilmesini, bunlar vasıtasıyle halka inilerek ıslâhat yapılmasını uygun bulmaktadır.
e) Müslümanların uyanık, şuurlu, siyâsî murakabede bilgili ve aktif olmasını, bütün dünya müslümanlarının bir siyâsî birlik kurmalarını (ittihâd-ı İslâm, panislamisme) istemektedir.
f) Gerek Avrupa'yı değerlendirmesi ve gerekse siyâsî teşebbüsleri ile bazı fetvâları kabil-i münâkaşadır.
Ömrünü bu gayelerin gerçekleşmesine hasretmiş, tesiri yüzlerce talebesinde günümüze kadar sürüp gelmiş bulunan Abduh geride önemli yazılı eserler de bırakmıştır.
Bazı eserleri: Tefsîru'l-Kur'ân (kısmen), Risâletü't-tevhîd (yeni bir kelâm kitabı mahiyetindedir), er-Raddû alâ Hanoto (M. Akif tarafından türkçeye çevrilmiştir), Risâletü'l-vârîdât, Hâşiye ale'd-Devvânî (Akaid-i Adudiyye üzerine), Şerhu-Nehci'l-belâğah, Şerhu-Maqâmâti'l-Hemezânî, el-İslâm ve'n-nasrâniyyeh, el-İslâm ve'r-raddü alâ müntekıdîhi (makaleler)...(69)


64. Prof. Mardin, age., Dr. Öztürk, age., s. 20-23.
65. Sâlih b. Muhammed el-Füllânî (1218/1803)'de Medîne'de vefat etmiş olup müceddid ve muhaddis ulemâdandır. İkâzu'l-himem (ictihad, taklid konusunda), Katfu's-zemer gibi eserleri meşhurdur.
66. Ö. Rizâ Kehhâle, Mu'cemu'l-muellifîn, C. IX, s. 63.
67. age, C. X, s. 72; Avnu'l-ma'bûd, mukaddime.
68. R. Riza, el-Menâr, C. VIII, Sa. XI, s. 401 vd.
69. Aleyhindeki değerlendirmeler için Yûsüf Nebhânî ve M. Sabri Efendilerin eserlerine bak. (Şevâhidu'l-hak, Mevkıfü'l-akl...) Hayatı hakkında en geniş ve müdellel bilgi için bak. R. Rizâ, el-Menâr, C. VIII, Sa. 10 vd.; Tâhîru'l-Üstâzi'l-İmâm (üç cilt); H. Karaman, Gerçek İslâmda Birlik.

  Şu anda sayfası gösterilen kitap.
Bu Kitapta:
Önceki Başlık
Sonraki Başlık
İçindekiler
Site Sayfaları
Ana Sayfa
Hakkında
Makaleleri
Kitapları
Soru Konuları
Soru Listesi
Hayrettin Karaman`ın Sohbetleri
Şiirleri
Bütün site içeriğinin genel kelime indeksi.
Sitede Arama
Hayrettin Karaman'ın Siteye Son Eklenen Yazıları
E-posta
Siteyi Link ve Kaynak Gösterimi
m.HayrettinKaraman.net Mobil-Metin Versiyonu Hakkında

Facebook Sayfası:

Bulunduğunuz Sayfayı:



Sayfa başına gider Siteden rastgele bir sayfa seçer. Hafızadaki önceki sayfaya döner Hafızadaki sonraki sayfaya döner
   
Bu Kitapta: Önceki Başlık Sonraki Başlık İçindekiler