www.HayrettinKaraman.net: İslâm Hukuku Profesörü Hayrettin Karaman'ın İnternet Sitesi
Siteden rastgele bir sayfa seçer. Hafızadaki önceki sayfaya döner Hafızadaki sonraki sayfaya döner
 


D- MECELLE:
Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye(32) ismiyle Osmanlı Ülkesinde 57 sene tatbik edilen, bütün İslâm ülkelerinin taknîn hareketi üzerinde derin tesirler icrâ eden ilk İslâm medenî kanununu ehemmiyetine binâen ayrı bir bahiste tetkîk edeceğimizi zikretmiştik. Aşağıdaki satırlarda Mecelle'yi doğuran sebeplerden başlayarak ilğâsına kadar geçen hâdisatı ve Mecelle'nin sistematiği, muhtevası, değeri gibi hususları azretmeğe çalışacağız(33):

1- Mecelle Vaz'ının Âmilleri:
a) Dış âmiller:
aa) İngiltere, Avusturya, Fransa, Rusya gibi siyâsî ve iktisâdî münasebetlerimiz bulunan devletlerin, azınlıkları da bahâne ederek devleti yeni mahkemeler kurmak ve kanunlar yapmak için zorlamaları.
bb) Bilhassa Fransız büyük elçisinin gayreti ve bazı devlet adamlarının da desteği ile Fransız Medenî Kanunu'nun (code civile) terceme edilerek kabulü fikrinin kuvvet kazanması.

b) İç âmiller:
Mecelle'nin mazbatası iç âmiller mevzûuna yer yer temas etmiştir; buna göre:
aa) Temyîz, Ticaret, Nizamiye mahkemeleri Avrupa'dan iktibas edilen kanunları tatbik etmekle beraber zaman zaman şer'î ahkâma baş vurmak mecburiyetinde kalıyorlardı.
bb) Fıkıh kitapları şer'î ahkâmı muhtevî olmakla beraber bilhassa hanefî mezhebine ait olanlar "munakkah" değil idi. Hanefî imamlar arasında ihtilâflı mesâil, fetvâya esas olacak ve olmayacak çözümler yanyana ve karışık olarak tedvîn edilmiş idi.
cc) "...bunca asırlardan berû sâdât-ı hanefiyye tarafından verilmiş olan fetâvânın cemi ve ihâtası ne kadar düşvâr olduğu..." için fetvâ kitapları da maksada kâfi değildi.
dd) Bu kitaplardan gerekli ahkâmı bulup çıkaracak, anlayıp tatbik edecek hâkimleri diğer mahkemelere vermek bir yana şer'î mahkemeler için bile bulmak mümkün olmuyordu.
ee) Asrın değişmesiyle örf ve âdete dayalı bulunan fıkhî hükümlerin de değişmeleri tabiî olduğundan bu nevi hükümlerin beyanına ihtiyaç duyuluyordu.
ff) İşte bütün bu âmiller dolayısıyla "İhtilâfâttan ârî ve yalnız akvâl-i muhtâreyi (tercîh edilmiş görüşleri) hâvî olmak üzere muâmelât-ı fıkha dâir sehlu'l-me'hâz (kolay anlaşılan) bir kitap yapılsa herkes kolaylıkla mütalâa ederek muâmelâtını ona tatbik eder... ve hem mehâkim-i şer'iyyede mûteber ve mer'î ve hem de mecâlis-i nizâmiyyede hukuk dâvâları için kanun vaz'ından müstağnî olur mütalâasına mebnî..." Mecelle hazırlanmış ve yürürlüğe konmuştur.


32. Adlî-hukukî hükümler mecmûası demektir.
33. Bu konuda geniş bilgi için bak. Ord. Prof. Ebu'l-Ulâ Mardin, Medenî Hukuk Cephesinden A. Cevdet Paşa, İst. 1946; Dr. Osman Öztürk, Mecelle, İst. 1973.

  Şu anda sayfası gösterilen kitap.
Bu Kitapta:
Önceki Başlık
Sonraki Başlık
İçindekiler
Site Sayfaları
Ana Sayfa
Hakkında
Makaleleri
Kitapları
Soru Konuları
Soru Listesi
Hayrettin Karaman`ın Sohbetleri
Şiirleri
Bütün site içeriğinin genel kelime indeksi.
Sitede Arama
Hayrettin Karaman'ın Siteye Son Eklenen Yazıları
E-posta
Siteyi Link ve Kaynak Gösterimi
m.HayrettinKaraman.net Mobil-Metin Versiyonu Hakkında

Facebook Sayfası:

Bulunduğunuz Sayfayı:


 
Sayfa başına gider Siteden rastgele bir sayfa seçer. Hafızadaki önceki sayfaya döner Hafızadaki sonraki sayfaya döner
   
Bu Kitapta: Önceki Başlık Sonraki Başlık İçindekiler