www.HayrettinKaraman.net: İslâm Hukuku Profesörü Hayrettin Karaman'ın İnternet Sitesi
Siteden rastgele bir sayfa seçer. Hafızadaki önceki sayfaya döner Hafızadaki sonraki sayfaya döner
 


V- TABERÎ MEZHEBİ:
Ebû-Ca'fer Muhammed b. Cerîr et-Taberî (v. 310/922) Taberistan'ın Âmül şehrinde doğdu. İlmî seyahatleri esnâsında Ahmed b. Hanbel'den hadîs almak için Bağdad'a geldi; Mısır'a, Rey'e ve Suriye'ye gitti. Şâfiî fıkhını er-Râbî'den, Mâlik ve Iraklıların fıkhını başkalarından öğrendi ve sonunda müstakil müctehid derecesine vasıl oldu. Aynı zamanda büyük bir müfessir ve tarihçidir. Mezhebi kendisinden sonra da bazı talebe ve tâbileri tarafından temsîl edilmiş(6) sonra tâbii kalmamıştır.
Tarih ve tefsîrinden başka bize kadar gelen kitapları vardır: İhtilâfu'l-fukahâ,(7) Şerhu's-sünne (yazma), Beşârâtu'l-Mustafâ (17 cilt; yedi cildi Necef, gerisi Tahran'da, yazma).
İhtilâfu'l-fukahâ mevzulu eserine -fakih değil, hadîsçidir diye- Ahmed b. Hanbel'i almadığı için hanbeliler, aleyhine kıyam etmişler ve Bağdad'da vefat ettiği zaman gece evine defnedilmek mecbûriyeti hâsıl olmuştur.

VI- ZÂHİRİYYE MEZHEBİ:
A- İMAMI:
Ebû-Süleyman Dâvud b. Alî (v. 270/883); aslı İsfehan'a bağlı Kazan'dan olup Kûfe'de doğmuştur. Babası hanefî'dir. Kendisi Bağdad'da okumuştur. Üstadları arasında Ebû-Sevr, Süleyman b. Harb, Amr b. Merzûq, el-Ka'nebî, Müsedded, İshak b. Râhaveyh... gibi fıkıh ve hadîs bilginleri vardır.
Son üstâdı Nisâbur'da idi. Dâvûd onunla temas ettikten sonra şâfiîlerin ehl-i hadîs kolunu iltizâm etti, mutaassıp bir şâfiî oldu, hattâ Şâfiî'nin menâkıbını yazan ilk âlim Dâvûd olmuştur. İmam Şâfiî'nin sünnet karşısında re'y ve istihsana hücumlarının tesiri altında daha da ileri giderek Kitap ve Sünnet'in zâhirine dayanan mezhebini ortaya koydu.
İtikadla ilgili hususî görüş ve anlayışları da muhtevî bulunmakla beraber bilhassa fıkıh mezhebleri arasında bahis mevzûu olan zâhiriyye mezhebi, dayandığı temel fikre göre isimlendirilmiş tek mezhebdir. Diğer fıkıh mezhebleri, kurucusu veya imâmı sayılan kimselerin isim ve lakaplarıyla anılırken (hanefî, şâfiî, mâlikî vb.) nasların hakîki ve mecâzî lugat (zâhir) mânalarını esas alan Dâvud b. Ali b. Halef ile Ali b. Saîd b. Hazm (v. 456/1046) ve tâbilerinin mezhebleri bu isimle anılmaktadır.
Zâhirî düşünce metodunu, İslâm'ın birinci asrında hâricîlerde ve ikinci asrında mûtezilede görülen lafızcı tutuma dayandıranlar olmuştur.(8) Ancak zâhiriyye mezhebinin havâric ve mûtezileden farklı husûsiyetleri gözönüne alınırsa doğuşunda şu iki âmile öncelik vermek gerekir: 1. Sahâbe devrinden itibâren, hadiscilerin öncüsü sayılan bazı zevâtın kıyas ve re'ye karşı tutumları(9) 2. Abbâsîlerin re'y ve kıyas taraftarlarını desteklemeleri, bu cümleden olarak Raşîd'in, Ebû-Yûsuf'u kadı'l-kudâtlığa getirmesi ve bunun da kadıları re'yci ve kıyascılar arasından tayin etmesi... Bu gelişmeler re'ycilere karşı hadiscileri tahrik etmiş ve bu sırada Bağdad'da zâhirîlerin imâmı Dâvud zuhûr ederek karşı ucu teşkil eden mezhebini yaymaya başlamıştır.
Zâhiriyye mezhebini doğuda önce Dâvud, ondan sonra da oğlu Muhammed yaymaya çalışmışlardır (İbn Haldun, Mukaddime, Beyrut 1870, s. 390). İbn Nedîm el-Fihrist'te Dâvud ve oğlu Muhammed'in eserlerinin zengin bir listesini vermiş (Kahire 1348, s. 303-305) ise de bunlardan hiçbiri günümüze kadar gelememiştir. Buna göre mezhebin birinci imâmı Dâvud'un fikirlerini kendi eserlerinden öğrenmek mümkün olamıyacaktır. Bazı kitapların isimleriyle bu kitaplardan, daha sonraki fıkıh bilginlerinin yaptıkları nakiller ona ulaşabilecek iki yol olarak kalıyor. Buna mukâbil mezhebin ikinci imâmı İbn Hazm'ın, dinler ve Mezhebler tarihine (al-Fasl), fıkhın fürû ve usûlüne (el-Muhallâ, el-İhkâm) ait eserleri günümüze kadar ulaşabilmiş çok zengin ve sağlam bilgi kaynaklarıdır. Bunlara dayanarak mezhebin îtikâd, fıkıh usûlü (İslâm hukuku metodolojisi) ve fürûa (amelî ve hukukî hükümlere) taalluk eden esaslarını şöylece hulasâ etmek mümkündür:
İtikad: Umumî olarak taklîdi reddeden, dinî bilgi ve hüküm kaynağı olarak yalnızca Kitab ve Sünnet naslarının lafzî mânalarını kabul eden İbn Hazm itikâdî meselelerde, meşhur üç sünnî mezhebden (eş'ariyye, mâtürîdiyye, selefiyye) hiçbirine bağlı kalmamış, ancak daha ziyâde -sonraları İbn Teymiyye tarafından da teslim edilen- selefiyyeye yakın bir yol takib etmiştir (Abu Zehra, ayn. esr. s. 221). Allah'ın varlık ve birliğini, peygamberlik ve mûcizelerin peygamberliğe delâletini, Kur'ân'ın, Hz. Peygamber'in doğruluğuna ve kendi muhtevâsıyla Sünnet'in doğruluğuna delâletini akıl ile isbat yoluna gitmiş, bu neticeyi elde ettikten sonra da bütün itikâdî mevzûlarda nasların lafzî mânalarını yegâne delil kabul etmiştir. Allah alîm, semî, kadîr, basîr ve hakîmdir; bütün bunlar Allah'ın isimleridir; bunlara sıfat diyen mûtezile, eş'ariyye ve benzerleriyle sıfatı zâtdan gayrı veya sıfat ile zâtı aynı şey telakkî edenler yanlış yoldadırlar (İbn Hazm, al-Fasl, el-Edebiyye, 1317-21, II, 120 vd.). Çünkü Kitâb ve Sünnet'te bu telakkîlerin delili yoktur. Naslarda geçen ve Allah'a izâfe edilen "vech, yed, ayn, kadem, istivâ" gibi kelimeleri ne selef gibi tevil ve tefsirsiz kabul etmeli, ne kelâmcılar gibi tevil etmeli ve ne de haşviyye-müşebbihe gibi benzetme yoluna gitmelidir. Bu kelimeler mecâzî mânalarıyla alınır ve bunlardan maksat "Allah'ın zâtı'dır, "istiva" da intihâ (bir yere kadar ulaşmak, son işi olmak) mânalarında kullanılmıştır (el-Fasl. 125, 166, 167). Bilâhare Gazzâlî de bir eserinde aynı telâkkîyi benimseyecektir. (İlcâmu'l-Avâmm, Mısır 1309 s. 3 vd.) Kur'ân'ın yaratılmış olup olmaması (halk al-Kur'an) meselesinde Dâvud ile İbn Hazm farklı düşünmüşlerdir. Dâvud'un, insanların ellerine alıp okudukları, ezberledikleri Kur'ân için "yaratılmıştır" dediği nakledilmiştir.(10) İbn Hazm ise kesin olarak Kur'ân'ın Allah'ın ilmi olduğunu ve "yaratılmamış" bulunduğunu ifâde etmiştir (el-Muhallâ, I, 32).
Fıkıh Usûlü: Kitâb (Kur'ân) ve Sünnet naslarının zâhiriyle hükmedilir, zâhirden maksat kelimelerin lûğat mânalarıdır, meşhur olan mecâzî mânalar da zâhirdir, zâhiri bırakıp tevile ve kıyâsa gitmek bâtıldır ve haramdır. Zâhir mânanın kastedilmediği ancak bir başka zâhir âyet veya hadis ile anlaşılabilir.(11) Bütün şer'î delillerin aslı Kur'ân'dır. Sünnet de Kur'ân gibi Allah'ın vahyidir; lâfız ve nakil bakımlarından aralarında farklılıklar bulunmakla beraber, dinî kaynak olmaları bakımından ikisi arasında fark yoktur. Üçüncü delil (kaynak) de icmâ'dır; "Ey iman edenler! Allah'a itaat edin ve Peygamber'e itaat edin ve sizden buyruk sahibi olanlara da..." (Nisâ: 4/59) âyeti bu üç delilin temelidir; anlaşmazlık halinde bu iki kaynağa başvurmayı emreden aynı âyet, re'y, kıyas vb. yolları kapamaktadır (el-İhkâm, s. 85, 88 vd.; el-Muhallâ, I, 56). Kavlî sünnet kesin hüküm ifâde eder; fiilî sünnet teşvik, takrîrî sünnet ise serbestliğe delâlet eder (al-İhkâm, s. 422 vd.; al-Muhallâ, I, 65; Ebû-Zehra, ayn. esr. s. 299). Bir iki râvînin rivâyetiyle gelen hadis (haberu'l-vâhid) hem bilgi, hem de amel bakımından delil ve kaynaktır (el-İhkâm, s. 106 vd.). Âyetler ve hadislerin kendi aralarında nesih cereyan ettiği gibi, âyetin sünneti, sünnetin âyeti neshetmesi de câizdir (ayn. esr. s. 477 vd.). Mâna ve şumûlü umumî olan sözler (amm) ile hususî olan sözler (hass) birbirine tesir ettirilmeden aynen uygulanır. Umumî hükümden istisnâ ancak nas ile anlaşılır. (ayn. esr. s. 362 vd.). İbn Hazm diğer bazı zâhirîlerden ayrılarak müştereki (eşsesli kelimeleri) de âmm içinde mütâlaa etmiştir (ayn. esr. s. 363). Naslardaki emirler fevren vücûba (derhal ve kesin fiil talebine) nehiyler ise fevren hurmete (derhal ve kesin terk talebine) delâlet eder; aksini ifâde eden bir has bulunmadıkça bunları başka mânalara çekmek câiz değildir (ayn. esr. s. 264, 294). İcma' üçüncü kaynaktır ve mûteber olan yâlnız sahâbe icma'ıdır. İcma' mutlaka bir nassa dayanacaktır (ayn. esr. s. 494 vd.; el-Muhallâ, I, 54). Kıyas ve re'y ictihâdını dar sınırlar içinde kullanan ve bu sebeple istishâb delilinin sâhasını genişleten Ahmed ve Şâfiî'ye (Ebû-Zehra, ayn. esr. s. 273) nisbetle zâhirîler istishâbı daha da geniş bir sâhada uygulamış ve bunu hususî bir mânada kullandıkları "delil" mefhumu içinde mütâlaa etmişlerdir. Değişen ve yürüyen hayatın her gün yenileri eklenen çeşitli ihtiyaçlarını yalnız nasların zâhiriyle karşılamakta güçlüğe düşmeleri sebebiyle zarûrî olarak başvurdukları delili, zâhirîler şöyle açıklamışlardır: Delil nas ve icma'dan alınmıştır ve icmâdan alınan dört kısma ayrılır:
1. İstishâb, 2. Söylenenin asgarisini almak, 3. Herhangi bir görüşün terki üzerine meydana gelen icma'. 4. Müslümanların hükümlerinin (kaynak ve değer bakımlarından) eşit olduğu hakkındaki icma'. Nasdan alınan delil de yedi kısma ayrılır: 1. "Her sarhoşluk veren şey harmdır ve her hamr haramdır" cümlelerinden çıkan (her sarhoşluk veren şey haramdır) neticesinde olduğu gibi istidlâl şekli, 2. Her bulunduğu yerde kendisine bağlı bulunan hüküm de vâcib olan bir sıfata merbut şart ile istidlâl, 3. "Filan cömerttir" denilince cimri olmadığının anlaşılması gibi, lafızdan başka mânalar çıkarma yoluyla istidlâl, 4. İhtimallerin kısmen veya tamamen ortadan kalkması neticesinde geride kalanların sübûtuna istidlâl, 5. Sıralamaya bakılarak yapılan istidlâl: Ebû Bekir Ömer'den üstündür, Ömer Osman'dan üstündür" ifâdesinden kesin olarak "Ebû Bekir Osman'dan üstündür" neticesi çıkar, 6. "Her insan canlıdır" cümlesinden "Canlıların bir nev'inin de insan olduğu" neticesine varma şeklindeki istidlâl, 7. Telâzüm mefhumuna dayanan istidlâl: "Ahmet yazıyor" denildiği zaman onun diri, yazı için gerekli uzuvlara ve malzemeye sahip olduğu anlaşılır. Bütün bunlar nassın içindedir, ondan başka bir şey değildir.(12) Dinin vahye, kıyas ve re'yin ise akla dayandığını, akla dayanan ve üzerinde birleşme mümkün olmayan, ihtilâf kaynağı re'y ve kıyasın dinî bir delil olduğuna dair Kitâb ve Sünnet'de delil bulunmadığını ileri süren zâhirîler "kıyası, istihsânı, mesâlilh-i mürseleyi ve sedd-i zerîayı" şiddetle reddediyor, taraftarların re'y ve kıyas lehine ileri sürdükleri naklî delilleri cerhediyorlar (el-İhkâm, s. 759, 765, 851, 977; Mulahhasu-İbtâli'l-Kıyas... s. 47 v.dd.; el-Muhallâ, I, 56 vd.). Her mükellef dini bizzat Kitâb ve Sünnet'den öğrenecek, hükmü bu iki kaynaktan alacaktır; sağ veya ölü herhangi bir kimseyi taklîd etmek; deliline değil anlayış ve ictihâdına tâbi olmak câiz değildir; bilmeyenler bilenlere re'ylerini değil, meseleyle ilgili nasları soracaklardır (Mulahhasu-İbtâli'l-Kıyas... s. 52-54; el-İhkâm, s. 793-836; el-Muhallâ, I, 66 vd.).
Fürû'dan (amelî ve hukukî hükümlerden) örnekler: Zâhirîlerin usûl ve metodoloji sâhasında önemli tesirler vücûda getiren ve akisler yapan görüşleri tabiî olarak, kaynağını teşkil ettikleri fürûa da tesir etmiş, dört mezhebe uymayan bir çok farklı hükümler getirmiştir. İbn Hazm'ınkinin yanında Dâvud'un da görüşlerini muhtevî bulunan el-Muhallâ'dan bazı örnekler: Evlenmeye gücü yeten her erkeğin ya evlenmesi veya odalık (cariye) edinmesi, eğer gücü yetmiyorsa sık sık oruç tutması farzdır (IX, 440). Bazı sıhhî ârızalar, geçimsizlik, kayıplık ve benzeri sebeplerle hâkimin evlileri ayrıması (tafrîk) câiz değildir; hâkim ancak çiftin evlilik hayatı yaşamalarını haram kılan süt kardeşliği, hısımlık gibi sebeplerle karı, kocayı ayırabilir (IX, 134). Hükümleri, bağlı bulundukları illet ve sebebe göre teşmil etmeyi (ta'lîl, kıyas) ve sedd-i zerîa prensibini reddeden zâhirîlere göre kişinin sağlıklı ve ölümcül hasta iken yaptığı tasarruflar arasında fark yoktur (IX, 348). İlgili nasların âmir hükümleri gereğince kişilerin bir miktar mal vasiyetinde bulunmaları ve hısım akraba arasında, miras mânîleri veya hacb sebebiyle vâris olamayanlar varsa, hassaten onlara mal vasiyet etmeleri farzdır; etmemiş olurlarsa devlet bunu cebrî olarak icrâ eder (IX, 313-316). Hac, zekât, keffâret kabîlinden -Allah hakkı sayılan- borcu bulunan ölünün terikesinden herşeyden önce bu borçlarının karşılığı çıkarılır, sonra sıra kul borçlarına, kefene... gelir (IX, 338, 352). Ana bulunmadığı takdirde nine (cedde) ana gibi vâris olur (X, 272). Miras taksîmi sırasında hazır bulunan, fakat vâris olamayan yakınlara, gönüllerini alacak miktarda mal vermek mecbûridir (IX, 310). Alım-satım akdinde iki namuslu şahit bulundurmak ve satış vâdeli ise yazılı vesikaya bağlamak -imkân dahilinde ise- farz ve şarttır (VIII, 334). Ziraata mahsus arâzînin kiraya verilmesi caiz değildir; arâzî sahibi bizzat ekmediği halde istifade etmek istiyorsa ortakçıya verecektir (VIII, 211-214). Bu sonuncu örnekte İbn Hazm, dört mezhebden başka, zâhiriyye mezhebinin birinci imamı Dâvûd'a da muhâlefet etmiştir. Ribâ ancak hadiste sayılan altı madde (altın, gümüş, buğday, arpa, hurma, tuz) arasında gerçekleşir; diğer maddeler bunlara kıyas edilemez (VIII, 467 v.dd.).
İbn es-Sübkî Tabakat'ında, Dâvûd'un hal tercemesini verirken bir fasıl açarak zâhirîlerin farklı görüşlerinin sünnî fıkıh açısından değerini, fukaha nezdinde mûteber olup olmadığını münâkaşa etmiş, bu mevzûdaki müsbet ve menfî görüşleri naklettikten sonra "icmâa aykırı olmayan" farklı görüşlerinin nazar-ı itibara alınması gerektiği neticesine varmıştır. Ebû-Mansûr el-Bağdadi ile İbn al-Salah da kayıtsız şartsız, zâhiriyye mezhebinin mûteber bir fıkıh sayılacağı görüşündedirler (Kahire, 1964, II, 289-291).
Zâhiriyye mezhebi Dâvûd, oğlu Muhammed ve diğer talebe ve tâbileri tarafından Doğu'da yayılmış, dördüncü asırda İran'da zâhirîler hâkimiyet kurmuşlardır. Sultan Alauddevle zâhirî olduğu için, önemli memuriyetler ve kazâ selahiyeti zâhirîlerin eline geçmiştir. al-Makdisî (v. 507/1113) kendi zamanında dördüncü mezheb olarak, hanbelîlerin yerine zâhirîleri zikretmiştir. (Ebu-Zehra, ayn. esr. s. 267). İbn Farhûn (v. 799/1397), yaşadığı çağda, İran, Kuzey Afrika ve Endülüs'te yayılmış bulunan zâhiriyye mezhebinin zayıflamış olmakla beraber hâlâ devam etmekte olduğunu kaydetmiştir (al-Dîbâcu'l-Muzehheb, Mısır 1351, s. 13). İbn Haldun ise kendi zamanında (v. 808/1405) artık bu mezhebin tâbileri bulunmadığını, tatbikattan kalkıp kitaplara intikal ettiğini zikrediyor (ayn. esr. s. 390) Doğu'da, hanbelî mezhebinin güçlü âlimi İbn Ebî-Ya'lâ (v. 458/1066) zâriyye mezhebine -zamanla yerine hanbelî mezhebini geçirecek olan hücumlarını yaparken Batı'daki muâsırı İbn Hazm, Endülüs ve çevresinde, her güçlüğe göğüs gererek mezhebi yayıyor, müdâfaa ediyor, muhâliflerine sert hücumlarda bulunuyor ve mezhebini ölümsüzleştiren eserlerini kaleme alıyordu. İbn Hazm'in zâhirîliğine müessir hocası Mes'ud b. Süleyman'a (v. 426/1035) kadar Bakıyy b. Mahled (v. 276), İbn Vaddâh (v. 386), Kasim b. Asbağ (v. 340), Münzir b. Sa'îd (v. 355) gibi hadîsçiler Endülüs'e sünneti ve tek mezhebe bağlılık konusunda müsâmahayı sokarak muhiti zâhirî görüşe hazırlamışlardı. (Ebû-Zehra, ayn. esr., s. 268/273).
İbn Hazm'ın hayatı içinde ve ölümünden sonra mezhebi, herhangi bir yerde, bir cemaatin mezhebi olmamış, bu mânada tatbik sâhası bulamamıştır. Ancak günümüze kadar mezhebin şahıslar ve müesseseler üzerindeki tesiri ve bazı büyük âlimler tarafından temsili de inkâr edilemez. Bu cümleden olarak İbn Hazm'in talebelerinden tarih ve hadîs bilgini al-Humaydî, hocasının ölümünden sonra Doğu'ya geçerek onun fikirlerini yaymış, bunun talebesi Muhammed b. Tâhir el-Makdisî de aynı yolu devam ettirmiştir.
Endülüs'ten Horasan'a kadar ilim alış-verişi yaparak seyahat eden ve 633'te Kahire'de ölen Ebu'l-Hattâb b. Dihye, büyük mutasavvıf Muyhiddin b. Arabî zâhirî idiler. Kuzey Afrika'da Muvahhidlerin kurucusu olan İbn Tûmert (v. 534/1130) küçük farklarla zâhiriyye mezhebini temsil etmiştir. Muvahhidî hükümdarı Ebû-Ya'kub Yûsüf (558-580/1163-1184) aynı görüşleri icra safhasına koyarak mâlikî mezhebinin kitaplarını yaktırmış, zâhirî görüşü tatbik ve temsil edebilecek bir nesil yetiştirmek üzere tedbirler almıştır.(13) Mısır (mad. 76-79) ve Suriye (mad. 257) ahvâl-i şahsiyye kanunlarının miras sâhasında, dede yetimi konusuna, zâhiriyye mezhebinin -fürû örnekleri arasında zikredilen- cebrî vasıyet müessesesini kanunlaştırarak çare bulmuş olmaları, ikinci meşrutiyet devrinin çok yönlü kişilerinden Hüseyin Kâzım Kadri'nin (v. 1934), Şeyh Muhsin-i Fânî ez-Zâhirî imzasiyle kaleme aldığı, 260 sayfalık, "Yirminci Asırda İslâmiyet" isimli kitabında, zâhirıyye görüşlerini benimseyerek temsil etmesi, mezhebin günümüze kadar uzanan tesir ve hayatiyetini isbat etmektedir.


6. el-Hudârî, age., s. 271.
7. Alman müsteşrik F. Kern tarafından Mısır'da, 1902 yılında kısmen neşredilmiştir.
8. J. Schacht, An Introduction to Islamic Law, trc. M. Dağ, A. Şener, İslâm Hukukuna Giriş, Ankara 1977, s. 74; M. Ebu Zehra, İbn Hazm, Kahire: s. 126.
9. Mulahhasu İbtâli'l-kıyâs ve'r-ra'y ve'l-istihsân ve't-taklîd ve't-ta'lîl, nşr. Sa'îd el-Afgânî, Dimaşk 1960, s.6, 55-68; İbn Hazm, el-Muhallâ, Mısır 1347, I, 60.
10. İbn es-Sübkî, Tabakâtu'ş-Şâfi'iyye, Mısır 1964; II, 286; Târihu Bağdâd, VIII, 370.
11. İbn Hazm, el-İhkâm, nşr. A. Şakir, Kahire ts., 272, 291, 413; Ebû Zehra, İbn Hazm, s. 295.
12. İbn Hazm, el-İhkâm, s. 676, 677; H. Karaman, İslâm Hukukunda İctihâd, Ankara 1975, s. 115-117.
13. Ebû Zehra, age, s. 518 vd. Schacht, age, s. 74; Ali Hasen Abdulkadir, Nazrah 'Ammeh fî Târihi'l-Fıkhı'l-İslâmî, Kahire 1965 s. 299 vd.; Ahmed Emin, Zuhru'l-İslâm, Kahire 1959, III, 53-68; A. Metz, Die Renaissance des İslams, trc. Ebu Rîdah, el-Hadâratü'l-İslâmiyye, Beyrut 1967, I, 330; İ. A. "İbn Hazm", "Dâvud" ve "Zâhiriyye" maddeleri.

  Şu anda sayfası gösterilen kitap.
Bu Kitapta:
Önceki Başlık
Sonraki Başlık
İçindekiler
Site Sayfaları
Ana Sayfa
Hakkında
Makaleleri
Kitapları
Soru Konuları
Soru Listesi
Hayrettin Karaman`ın Sohbetleri
Şiirleri
Bütün site içeriğinin genel kelime indeksi.
Sitede Arama
Hayrettin Karaman'ın Siteye Son Eklenen Yazıları
E-posta
Siteyi Link ve Kaynak Gösterimi
m.HayrettinKaraman.net Mobil-Metin Versiyonu Hakkında

Facebook Sayfası:

Bulunduğunuz Sayfayı:



Sayfa başına gider Siteden rastgele bir sayfa seçer. Hafızadaki önceki sayfaya döner Hafızadaki sonraki sayfaya döner
   
Bu Kitapta: Önceki Başlık Sonraki Başlık İçindekiler